Het is september 1944, Eric van Poelgeest staat voor een bioscoop in Leiden te praten met zijn vriend Peter. De twee jongens hebben zich niet gemeld voor de Arbeitseinsatz, de verplichte uitzending naar Duitsland om daar te werken in de oorlogsindustrie, en moeten vrezen voor de razzia's van de Duitsers. Als Eric even naar het postkantoor loopt om postzegels te kopen, blijft Peter bij de bioscoop wachten en wordt even later opgepakt bij een razzia. Angstig zoekt Eric een uitweg. Hij besluit onder te duiken in de Leidse kunstacademie Ars Aemula Naturae. Er zijn nog maar weinig studenten en feitelijk wordt er geen les meer gegeven. Al snel blijkt dat de beheerder van de academie, Van Grouw, een NSB'er is. Ook een andere nog aanwezige student, Kees, bijgenaamd de Spin, hoort bij de NSB. Aan de andere kant zit ook de Joodse Elly ondergedoken. Eric beschildert lampenkappen voor Paul d’Ailleurs, een man van in de zestig. Elly woont op de kamer van Paul en heeft een seksuele relatie met hem. Eric besluit dag en nacht op de academie te verblijven. Hoewel hij zich aangetrokken voelt tot Elly, kiest hij er op zeker moment voor om zich te bevredigen op een gipsen torso. Eric heeft een minderwaardigheidscomplex. Als kind heeft hij een litteken opgelopen aan zijn hoofd en sinds die tijd is hij bang dat vrouwen hem lelijk vinden. De gipsen torso kan niet op hem neerkijken en is daarmee de ideale partner. De Spin nodigt Eric een keer uit op bij hem op bezoek te komen. Daar hoort Eric dat de Spin zijn hond heeft vermoord omdat het dier niet wilde praten. Later komt de moeder van Eric hem een pannetje eten brengen. Ze vertelt dat zijn broer Frans heeft meegedaan aan de overval op een distributiekantoor. Hij is hierbij gewond geraakt en naar een onderduikadres gebracht. Daar heeft hij difterie opgelopen en is daar uiteindelijk aan bezweken. Als de oorlog vordert en de geallieerden naderen, wordt Van Grouw rusteloos en vlucht weg. Hij biedt Eric zijn kamer aan en vraagt hem een brief aan de Spin te brengen. Als Eric bij het huis komt, ziet hij dat de Spin zich heeft opgehangen. Voor het lijk staat een foto van de vermoorde hond van de Spin. Als Paul d’Ailleurs wordt opgepakt, trekt Elly bij Eric in. Ze wil met hem naar bed, maar Eric weigert. Later als ze slaapt, kruipt hij weer op de torso. Maar Elly betrapt hem en uit woede dat hij wel wil vrijen met een brok gips, gooit ze de torso kapot. In een woedende tegenreactie wurgt Eric haar. Als niet lang daarna Nederland bevrijd wordt, komen drie soldaten van de Binnenlandse Strijdkrachten naar de academie op zoek naar leden van de NSB. Eric grijpt een oud geweer en mikt vanuit een raam op de mannen. Die duiken in elkaar en één van hen schiet op Eric.

Het verhaal van dit boek speelt zich af in september 1944.  Het einde van de 2e wereld oorlog naderde snel en rond het einde hiervan eindigt ook het boek. 

Het verhaal speelt zich op chronologishe volgorde af en duurt ongeveer een half jaar.  Daarnaast zijn er wel een aantal herrineringen van Eric maar het is ook niet meer dan dat dus geen echte flashbacks. 

De omgeving waarin het verhaal zich voornamelijk afspeelt is Leiden. Deze gebieden in Leiden zijn op straat, in Eric zijn kamertje, in de academie en bij d'Ailleurs.

Veel ruimtes worden uitgebreid beschreven wat erg thematisch is voor dit verhaal.  Een voorbeeld is de kamer van de spin die als redelijk griezelig of eng wordt beschreven. Daarnaast begint het in dat gedeelte van het boek ook nog eens te onweren wat ook duidelijk maakt dat de sfeer griezelig moet zijn.  Vele ruimtes die beschreven worden ,zoals de zolder op de academie, zijn erg klein en dit is bewust gedaan door Jan Wolkers. Dit gaat namelijk over de Eric geïsoleerd is, en dat daarom de kleine kamers thematisch daarbij passen. Ook kan de latere stoffige, onverzorgde en ongeordende leefomgeving gekoppeld worden aan Eric zijn leven.

De schrijfwijze van dit boek is een personele vertelsituatie. Eric (de hoofdpersoon) wordt aangegeven als ''hij'' en het verhaal wordt meegemaakt vanuit de ogen van hem.  Het verhaal wordt dus verteld op de Hij/zij-vertelwijze terwijl je het verhaal wel mee maakt door de ogen van Eric zelf. 

 

Thema:  ''Eenzaamheid/isolement''

 

Het thema is indirect in verband met de titel van het boek. Eric moest vroeger zijn haar knippen in een bepaald kort model vanwege het sparen van geld. Dit was het zogenaamde Kort Amerikaanse model en wanneer hij dit had was zijn litteken goed zichtbaar. Hij wordt met zijn litteken gepest en heeft daardoor geen vrienden wat zijn isolement verder bevorderdt. De eenzaamheid is terug te zien wanneer hij bang is voor het oordeel van vrouwen over zijn litteken en dan besluit een gipsen torso zijn ''partner'' te maken.

 

Personages:

 

Eric van Poelgeest

Eric is de hoofdpersoon van dit boek en het enige round character van alle personages die voorkomen. Zijn karakter kom je door het boek heen veel beter te leren kennen en er gebeuren een aantal veranderingen in zijn karakter.

Eric is 18 jaar oud en zit ondergedoken in Leiden om aan de Duitse arbeidsdienst te ontsnappen.  Eric ziet er tamelijk onverzorgd uit omdat hij zijn haar lang laat groeien vanwege het verbergen van zijn litteken.  De ontwikkeling die hij in boek doorgaat is vooral over zijn toenamende eenzaamheid en dat hij steeds meer op zichzelf is.

Elly

Elly is een Joods meisje van 20 jaar oud wat ondergedoken zit bij d'Ailleurs. Elly krijgt een relatie met Eric en gaat bij hem wonen in de schildersacademie.  In het einde van het boek wordt ze gewurgd door Eric vanwege de verwijten die zij tegen hem maakte over dat hij bang is voor het leven

Kees de spin

Kees is een man die ook schildert op de academie. Hij is een eenzame man die nogsteeds bij zijn moeder woont. Kees is een vreemde man met vreemdere theorieën en hij heeft ook zijn hond vermoord omdat die niet kon praten. Kees is een NSB'er die zich uiteindelijk ophangt en dus zelfmoord pleegt.

Veel karakters zijn lastig te omschrijven omdat ze weinig tot niet worden uitgelegd en geen veranderingen ondergaan in het boek.

 

Motto:

 

'' There is no trap so deadly as the trap you set for yourself'' - Raymond Chandler (The long goodbye)

Raymond Chandlesrwas een Amerikaan die misdaadromans schreef. Dit citaat past goed bij het verhaal van Eric omdat zijn uiteindelijke dood aan zichzelf te verwijten is.

 

Gedicht: Keuze opdracht

Eenzaam

Het leven is alleen,
eenzaam.
Niemand kan je volledig begrijpen.
Soms is dat een zegen,
maar vaker een vloek.
Het leven is niet leuk.
Eenzaamheid is niet leuk.
Maar wat doe je er aan?
Je bent nooit alleen eenzaam,
Toch is eenzaamheid altijd alleen.
Alleen en eenzaam,
zo verschillend,
en toch een en het zelfde.
Een ding is zeker.
Je staat er alleen voor.
Niemand kan je helpen.
Nu niet,
morgen niet,
nooit niet.